Kitap okuma alışkanlığının temelleri, ailede atılmaktadır. Çocuğunuzun okumayı sevmesi için, anne baba olarak çocuğunuza kısa hikayeler, masallar ve ilgi çekici bölümler okumalısınız. Ne kadar küçük yaşta ona kitap okuyup, onu yönlendirmeye başlarsanız çocuğunuz için o kadar iyi olur.

Çocuklar, birlikte okuduğunuz kitaplarla çoğunlukla kendi deneyimlerini anımsayacaklardır. Bir öykü, pek çok başka deneyimi ya da anıyı çağrıştırabilir. Kitaplar hakkında konuşmak, çocukların okudukları öykülerle bütünleşmelerini ve kendilerini gerçek bir okur gibi hissetmelerini sağlamanın en etkili yollarından biridir. Bu yolla bir yandan çocuğun kelime dağarcığı zenginleşirken, bir yandan da ona, bazı zihinsel kavramları anlama fırsatı verilmiş olur.

İyi Bildikleri Kitapları Okuyun
Çocuklar aynı hikayeyi (sevdikleri) defalarca dinlemekten büyük bir zevk alırlar. Bu onların güven duygularını desteklediği gibi hafızalarını da güçlendirir. Okumayı öğrenmeye ve sayfa üzerindeki sözcükler hakkında giderek daha fazla şey fark etmeye başladıklarında, aşina oldukları bir kitaba ilişkin bilgiler onlara yardımcı olacaktır. Onları, bildikleri kitaplarda yer alan sözcüklere ve harflere bakmaya özendirebilirsiniz. Çocuklar, okula başlayıp kendi kendilerine okuyabilir olduktan sonra bile, iyi bildikleri bir kitabı oldukça sık oranda okumayı hala isteyebilirler. Bu, okuma açısından yerlerinde saydıkları anlamına gelmez. İlerleme, gelişme her zaman bir sonraki kitaba geçme olarak düşünülmemelidir.

Küçük yaştaki çocuklar, bir kitabı birkaç kez dinleyerek bir öyküyü o kadar iyi öğrenirler ki onu kendi sözcükleriyle yeniden anlatabilirler. Tüm bunlar, onların hayal gücünün ne kadar geniş olduğunu gösterir.

Ne Tür Kitaplar Seçmeli?
Önceleri çocuk için kitap bir oyuncaktır. O, sadece kitap sayfalarını çevirmekten hoşlanır. İki yaşından itibaren çocuk, tamamı resimden oluşan, bez veya kalın kartondan yapılmış, elinde tutabileceği küçük kitapları sever. Çocuk bu tür kitaplarla kendini keşfetmeye başlayacaktır. 3-4 yaş çocukları, kendilerine resimli öykü kitaplarının okunmasını ister. Basit ve çocuğunuzun dünyasında bulunan nesnelerin parlak renkli resimlerinin olduğu kitapları tercih edin. Sayfalarda herhangi bir yazı bulunması da zorunlu değildir. Basınca ses çıkaran düğmeler ve içi boşaltılacak cepler gibi aksesuarları olan kitapları tercih edin ki çocuğunuz eğlenerek kitapları sevsin. Biraz daha büyüdükten sora basit tekerlemeler ya da kafiyeli cümlelerin yer aldığı kitaplar okuyabilirsiniz. Bu tür kitaplar çocuğunuzun dilin ritmini öğrenmesine yardımcı olur. Çocuğunuzun aile üyelerini tanımasına yardımcı olmak amacıyla da birlikte fotoğraf albümlerine bakabilirsiniz. Çocuğunuz 3-5 yaşındaysa, kendi yaşamlarını anlamalarına yardımcı olacak fikirler ya da konular içeren, belirgin bir konusun ya da kahramanı olan, bir ya da birkaç kahramanın karşılıklı ilişkisini anlatan öyküler tercih edin. Okunacak kitaplarda içerik de önemlidir. Ailelerin eğiliminden ziyade, çocukların gelişimine uygun kitaplar seçilmelidir.

Çocuğunuza Örnek Olun
Kitap okuma alışkanlığı konusunda önemli bir temel nokta örnek olma meselesidir. Ebeveynlerini okurken görmek, çocukları okumaya özendirecek en önemli noktalardan biridir. Mümkünse, gün içinde kendinize okuma saatleri ayarlayın. Hatta belli bir okuma yeriniz de olursa, çocuk da bunu gereken bir rutin olarak algılayacaktır. Bir süre sonra o da eline okunacak bir şeyler alarak sayfalarını çevirmeye, okuyormuş gibi yapmaya başlayacaktır. Yatmadan önce okuyacağınız bir masal ya da sevdiği bir hikaye, hem uykuya geçişi kolaylaştıracak hem de okuma alışkanlığının kazanılmasını destekleyecektir. Ayrıca çocuğunuzla vakit de geçirmiş olursunuz ve o da kendisiyle ilgilenildiğini hisseder. Bunun aksine bütün akşamlar, ailece televizyon karşısında geçiriliyorsa, çocuğa okuma alışkanlığı kazandırma konusunda sıkıntı yaşanacaktır.

Kendi Kitabını Kendisi Seçsin
Çocuğunuza kendi kitaplarını seçme fırsatı verin. Üç yaşındaki çocuğunuzla kitapçıya gitmek ve kitap seçmek konusunda sohbet ettikten sonra, birlikte bir kitapevine gidebilirsiniz. Önce siz kendinize bir kitap seçer, daha sonra da ona “hadi şimdi de senin bölümüne gidelim.” diyebilirsiniz. Bu, çocuğunuza yaşatabileceğiniz iyi bir karar verme deneyimi de olacaktır. Burada dikkat edilmesi gereken, çocuğa standart çocuk kitapları almaktır. Çocuğa kitap oyuncak olarak tanıtılmalıdır. Aksi halde çocuklar, diğer kitaplardan da aynı meziyetleri bekleyebilir ve kitaptan, kitap okumaktan uzaklaşabilirler.

Bunları Unutmayın!
-    Bebekler iri resimli kitaplardan ve bebek resimlerinden hoşlanır.
-    Bebekler tekerlemelerden ve şarkılardan hoşlanır.
-    Bebekler aynı kitabın tekrar tekrar okunmasından hoşlanır.
-    Resimlerin adını söylerken parmağınızla o resmi gösterin. Bebekler böyle öğrenir.
-    Kitap okurken bebeği kucağınızda tutun.
-    Okurken ses tonunuz ve yüzünüzde ifadeler oluşturun; ancak abartılı ifadelerden kaçının.
-    Küçük çocuklar uyumadan önce kitap okunmasından hoşlanır.
-    Küçük çocuklar okunacak kitabı seçmekten ve kendisi tutmaktan hoşlanır.
-    Küçük çocuklar yiyecekler, vasıtalar, hayvanlar ve çocuklarla ilgili kitaplardan hoşlanır.
-    Küçük çocuklar yazısı çok fazla olmayan kitaplardan hoşlanır.
-    Resimlerin isimlerini belirtin. Çocuklar bu şekilde yeni kelimeler öğrenirler.
-    Çocuğunuzun öyküler anlatmasına izin verin.

Kaynak: Okul Öncesi, Haziran-Temmuz 2007 Sayı: 3 Eğitim Gelişim Dergisi 08-10